Netcongestie: wat kan ik als ondernemer doen?
In dit artikel5 stations
Wat je kunt, hangt af van je aansluiting. Heb je kleinverbruik (tot en met 3x80 A), dan kun je nu vooral je verbruik spreiden, een batterij plaatsen en op tijd aanvragen. Boven 3x80 A komen flexibele contracten, blokstroom en een energiehub erbij.
Welke aansluiting heb ik?
Kijk in de meterkast naar de hoofdzekering, of op je energienota. Daar staat je aansluiting als bijvoorbeeld 3x25 A of 3x80 A. Alles tot en met 3x80 A is kleinverbruik. Daarboven ben je grootverbruiker en heb je een gecontracteerd transportvermogen (GTV) in kW, dat in je transportovereenkomst en op de nota van je netbeheerder staat.
Reken je ampère om naar kW met deze formule: 3 fasen × 230 volt × ampère. Dat is onze eigen berekening en een bovengrens, want het is wat de zekering doorlaat.
| Aansluiting | Ongeveer kW | Klasse |
|---|---|---|
| 3x25 A | 17 kW | kleinverbruik |
| 3x35 A | 24 kW | kleinverbruik |
| 3x50 A | 35 kW | kleinverbruik |
| 3x63 A | 43 kW | kleinverbruik |
| 3x80 A | 55 kW | kleinverbruik (bovengrens) |
| meer dan 3x80 A | GTV in kW | grootverbruik |
Bij grootverbruik telt daarna het netvlak. De tariefbladen van Liander, Stedin en Enexis (2026) delen grootverbruik in naar gecontracteerd vermogen: laagspanning (LS) tot 50 kW, daarboven een aansluiting op de trafo (MS/LS, tot 136 kW bij Liander, 150 kW bij Stedin en 125 kW bij Enexis) en daarboven middenspanning (MS). Die indeling gebruiken we in de tabel hieronder.
Welke routes zijn er, per aansluiting?
RVO noemt zeven routes bij netcongestie: energiesturing, opslag, conversie, een flexibel contract (eerst CBC, sinds mei 2026 grotendeels vervangen door het CSC), cablepooling, een directe lijn en een groepscontract via een energiehub. De netbeheerders voegen daar in hun productcatalogus van januari 2026 nog alternatieve transportrechten aan toe, zoals blokstroom.
Hieronder staan ze naast de vier aansluitklassen, zodat je in één rij ziet wat voor jou open is. Stand 18 november 2026.
openonder voorwaarde of wachtlijstdicht
| Route | Kleinverbruik (t/m 3x80 A) | Grootverbruik LS (tot 50 kW) | MS/LS (50 tot 125-150 kW) | MS (daarboven) |
|---|---|---|---|---|
| Spreiden en energiesturing | open | open | open | open |
| Batterij achter de meter | open binnen je aansluiting | open | open | open boven 1 MW 3 maanden vooraf melden |
| Flexibel contract (CSC) | dicht | in de praktijk dicht 100 kW flexibel past niet in 50 kW | alleen met minstens 100 kW flexibel vermogen | open met minstens 100 kW flexibel vermogen |
| Blokstroom (00:00 tot 06:00) | dicht | open waar de netbeheerder het aanbiedt | open waar aangeboden | open waar aangeboden |
| Cablepooling | dicht | in de praktijk dicht de gedeelde aansluiting moet groter zijn dan 100 kVA | open als de gedeelde aansluiting groter is dan 100 kVA | open |
| Energiehub (groepstransportovereenkomst) | dicht | dicht bij Enexis; elders per netbeheerder | open netbeheerders moeten hem vanaf 1 januari 2027 aanbieden | open |
| Liander FlexPlus (batterij deels voor het net) | niet bekend | niet bekend | voor bedrijven op de wachtlijst bij Liander | voor bedrijven op de wachtlijst bij Liander |
| Zwaardere aansluiting aanvragen | wachtlijst | wachtlijst | wachtlijst | wachtlijst |
Wat de cellen betekenen:
- Dicht bij kleinverbruik volgt uit de voorwaarden. Een flexibel contract vraagt volgens RVO een aansluiting groter dan 3x80 A (ongeveer 55 kW) en minstens 100 kW flexibel vermogen. Blokstroom is er volgens de catalogus alleen voor grootverbruik, bij regionale netbeheerders.
- “In de praktijk dicht” bij LS tot 50 kW is onze eigen afleiding: je kunt geen 100 kW flexibel aanbieden op een aansluiting van 50 kW.
- Blokstroom zou volgens de catalogus vanaf het eerste kwartaal van 2026 bij vier netbeheerders beschikbaar zijn, voor het blok 00:00 tot 06:00. Welke vier dat zijn, staat in de catalogus alleen als vinkje en hebben we nog niet kunnen bevestigen. Vraag het je eigen netbeheerder. “Beschikbaar” betekent in de catalogus ook: de netbeheerder start met een pilot bij een groep klanten of een regio.
- Energiehub: bij Enexis kunnen laagspanningsaansluitingen niet meedoen aan een groepstransportovereenkomst (GTO). De verplichting om de GTO vanaf 1 januari 2027 aan te bieden komt uit nieuwsberichten over het ACM-besluit. Netbeheer Nederland noemt de GTO zelf geen ontsnappingsroute van de wachtlijst.
- Liander FlexPlus: de helft van de batterij is voor jou, de helft voor het net. In het voorbeeld van Liander vraagt 300 kW extra vermogen een batterij van 600 kW en 2,4 MWh. Dat is geen route voor een kleine winkel.
Twee routes laten we buiten de tabel: conversie en een directe lijn. Die vragen een eigen onderzoek per locatie. Een tijdsduurgebonden transportrecht (TDTR) bestaat alleen bij TenneT, op hoogspanning.
Hoe lang duurt het?
Over de doorlooptijd van contracten publiceren de netbeheerders geen cijfers. Voor een aansluiting wel. Een nieuwe kleinverbruikaansluiting duurde in 2025 en de eerste helft van 2026 gemiddeld 45 weken, een uitbreiding in 2025 gemiddeld 21 weken. Liander noemde in juni 2026 tot 3 jaar voor een nieuwe of zwaardere kleinverbruikaansluiting.
Die gemiddelden zijn van vóór of rond 1 juli 2026, toen kleinverbruik nog geen echte wachtlijst had. Hoe lang het nu duurt, lees je in zwaardere aansluiting aanvragen.
Wat kan ik als kleinverbruiker nu doen?
Eerlijk antwoord: weinig routes, maar wel een paar die werken. In deze volgorde:
- Meten. Zoek uit wanneer je piek valt en hoe hoog die is, per kwartier. Met een slimme meter kun je je verbruik via de app van je leverancier of met een losse meter op de P1-poort volgen. Wat je precies te zien krijgt, verschilt per leverancier.
- Spreiden. Verschuif wat kan schuiven: de vaatwasser na de keukenpiek, de oven niet tegelijk met de compressor, laadpalen op een tijdschakelaar. Dit kost weinig en je hoeft er niemand voor te bellen. Netbeheer Nederland adviseert in zijn toolkits van juli 2026 ook zelf om eerst na te gaan wat binnen de bestaande aansluiting kan.
- Batterij. Een batterij vangt de piek op die je niet kunt verschuiven. Hoe groot hij moet zijn, reken je uit met batterij berekenen. Wat hij kost, staat in wat kost een bedrijfsbatterij.
- Vroeg aanvragen. Weet je dat je over twee of drie jaar meer nodig hebt (nieuwe oven, laadpalen, warmtepomp), vraag dan nu aan. Sinds 1 juli 2026 sta je in dezelfde wachtrij als grootverbruikers, zonder voorrang. Wat dat precies betekent, staat in de wachtlijst voor kleinverbruik.
Wil je hulp van een installateur of adviseur die met netcongestie werkt, dan is er het Netcongestie Register (netcongestieregister.nl), opgezet door onder meer Techniek Nederland, MKB-Nederland en Netperspectief MKB. Je kunt er filteren op klein- en grootverbruik. Netperspectief MKB, een samenwerking van netbeheerders, Techniek Nederland, MKB-Nederland en RVO, benadert volgens berichten uit oktober 2026 ook mkb’ers op de wachtlijst zelf.
Het Nationaal Expertisecentrum Netcongestie bestaat ook, maar werkt aan complexe regionale vraagstukken. Het heeft geen aanmeldprocedure of rekenhulp voor het mkb.
Wat heb ik extra als grootverbruiker?
Boven 3x80 A gaat er meer open, vooral als je minstens 100 kW kunt schuiven.
- Flexibel contract (CSC). De netbeheerder vraagt je de dag ervoor, uiterlijk 07:00, om minder of soms juist meer af te nemen. Je krijgt daar een vergoeding voor. Het verandert niets aan je plek op de wachtlijst. Eind juni 2026 liepen er 769 van deze capaciteitssturingscontracten, tegen 481 eind 2025.
- Blokstroom. Transport in een vast tijdsblok, meestal 00:00 tot 06:00. Past bij nachtladen van bestelbussen, een koelhuis of een nachtploeg. Het aantal contracten groeide van 142 eind 2025 naar 212 in de eerste helft van 2026.
- Energiehub met buren. Met de groepstransportovereenkomst sluiten grootverbruikers samen één transportovereenkomst en houden ze elk hun eigen aansluiting. Enexis heeft er sinds 1 januari 2026 al een tariefblad voor.
- Een batterij die je deelt met het net, zoals Liander FlexPlus. De bedragen (maandvergoeding, looptijd) heeft Liander niet gepubliceerd.
Bedrijven met meer dan 1 MW gecontracteerd vermogen kunnen ook verplicht worden mee te doen aan congestiemanagement. Voor de meeste lezers van Netvol speelt dat niet.
Komt er iets voor kleinverbruik?
Misschien, maar er staat niets vast. Het kabinet onderzoekt met de netbeheerders of er een flexibel aansluitcontract voor kleinverbruikers kan komen, bijvoorbeeld voor kleine laadpleinen en bouwplaatsen. De aanleiding is een motie van Kamerlid Flach (SGP). Dat werd in oktober 2026 bekend. Er is geen tijdpad.
Het G40-stedennetwerk vroeg in april 2026 om meer: een GTO, een niet-vaste (non-firm) aansluiting en flexcontracten voor kleinverbruik onder een groepscontract. Volgens de G40 hebben mkb en woningbouw nu nauwelijks routes om van de wachtlijst af te komen. Dat is een wens, geen regel. Reken er bij je plannen voor 2027 niet op.
Veelgestelde vragen
Kan ik met een kleinverbruikaansluiting een flexibel contract krijgen?
Nee. Een flexibel contract vraagt volgens RVO een aansluiting groter dan 3x80 A en minstens 100 kW flexibel vermogen. Het kabinet onderzoekt een flexcontract voor kleinverbruik (bekend sinds oktober 2026), maar er is geen tijdpad.
Kom ik met een flexibel contract eerder van de wachtlijst?
Nee. Volgens RVO verandert een flexibel contract niets aan je plek op de wachtlijst. Het kan wel betekenen dat je in de tussentijd meer ruimte krijgt.
Merk ik iets van de wachtlijst als ik niets verander?
Nee. Wie geen nieuwe of zwaardere aansluiting aanvraagt, merkt niets: apparaten en processen blijven werken op de aansluiting die je nu hebt.