# Flexibel contract netbeheerder: het CSC uitgelegd

> Wat het capaciteitssturingscontract (CSC) is, wie het kan krijgen, wat je doet bij een afroep en wat het wel en niet oplevert (november 2026).

URL: https://netvol.nl/flexibel-contract/  
Gepubliceerd: 2026-11-18  
Categorie: Contracten en energiehub  
Door: Redactie Netvol

Met een flexibel contract gebruik je tijdelijk minder of juist meer stroom als je netbeheerder daarom vraagt. Je krijgt er een vergoeding voor. Sinds mei 2026 is dat meestal het capaciteitssturingscontract (CSC): voor aansluitingen groter dan 3x80 A die minstens 100 kW flexibel vermogen hebben.

## Wat is een flexibel contract?

Het is een afspraak dat jij je verbruik aanpast op de momenten dat het net vol zit. In plaats van je de hele dag minder ruimte te geven, vraagt de netbeheerder je alleen op die momenten om te schuiven.

De netbeheerders noemen dit congestiemanagement. In hun productcatalogus van januari 2026 vallen daaronder het capaciteitsbeperkingscontract (CBC), het groeps-CBC, het capaciteitssturingscontract (CSC), redispatch en verplichte deelname. RVO noemt congestiemanagement een tijdelijke oplossing: het helpt totdat het net is uitgebreid.

Wie meedoet, groeit snel. Eind 2025 waren er 481 van zulke contracten, eind juni 2026 769, samen goed voor 4.434,6 MW. Daarvan gingen 375 contracten (1.548,9 MW) over afname en 394 (2.885,7 MW) over invoeding, zoals zonneparken.

## CBC, CSC, groeps-CSC en CSC 2.0: wat is het verschil?

Het CBC is de oude vorm: je kon alleen minder afnemen. Het CSC is de opvolger. Daarmee kan de netbeheerder je ook vragen meer te verbruiken, of in te voeden terwijl het net vol zit met afname. Stand 18 november 2026:

| Contract | Stand | Wat de netbeheerder kan vragen | Melding | Vergoeding |
|---|---|---|---|---|
| CBC | Sinds mei 2026 grotendeels vervangen door het CSC; lopende contracten bestaan nog | Minder afnemen, op afroep of in vaste tijdsblokken | De dag ervoor, uiterlijk 08:30 (bij sommige netbeheerders 07:00) | Maandelijkse beschikbaarheidsvergoeding, afroepvergoeding en vergoeding per MWh |
| CSC | Opvolger van het CBC sinds mei 2026 | Minder of meer afnemen, ook tegen de congestie in (bijvoorbeeld invoeden als het net vol zit met afname) | De dag ervoor, uiterlijk 07:00 | Met afroep: een maandelijkse vergoeding. Met tijdsblokken: een vergoeding per blok |
| Groeps-CSC | Vervangt het groeps-CBC; bestaande groeps-CBC's blijven gelden | Met meerdere bedrijven samen meer of minder afnemen | Niet openbaar beschreven | Niet openbaar beschreven |
| CSC 2.0 | Klaar sinds oktober 2026 | Als het CSC | Als het CSC | Over de vergoedingen wordt nog gepraat |

Wat er in het CSC 2.0 anders is:

- **Het contract loopt via de eigenaar van de installatie.** Is iemand anders eigenaar van de batterij of het laadplein, dan sluit die het contract.
- **Minder risico bij gevolgschade.** Hield je je in het eerste CSC niet aan de afspraak en volgde er een grote storing, dan kon je aansprakelijk worden gehouden, ook als die niet helemaal door jou kwam. Volgens de vakpers zijn de voorwaarden daarover nu duidelijker; hoe precies, staat er niet bij.

Liander biedt daarnaast een CBC 3.1 met de boeteclausule uit het CSC. Ook een "oud" contract kan dus een boete bevatten als je een afroep niet uitvoert.

Bedragen per kW of per afroep noemt geen enkele openbare bron die we lazen: niet RVO, niet de productcatalogus en niet de vakpers. Vraag ze op bij je netbeheerder voordat je iets besluit.

## Kan ik een flexibel contract krijgen?

Alleen als grootverbruiker met veel schuifbaar vermogen. RVO noemt twee voorwaarden:

1. **Een grote aansluiting:** groter dan 3x80 A, oftewel meer dan 55 kW.
2. **Minstens 100 kW flexibel vermogen:** vermogen dat je op verzoek kunt verlagen of verhogen.

Die tweede voorwaarde is strenger dan ze lijkt. Reken uit welk deel van je gecontracteerd transportvermogen (GTV) je dan moet kunnen schuiven:

| Je GTV | 100 kW is dan | Haalbaar? |
|---|---|---|
| 50 kW (grens laagspanning) | 200% van je vermogen | Nee |
| 125 tot 150 kW (bovengrens MS/LS) | 67 tot 80% | Alleen als bijna alles kan wachten |
| 250 kW | 40% | Met laadpalen, koeling of een batterij |
| 500 kW | 20% | Vaak wel |
| 1.000 kW | 10% | Meestal wel |

Dat is onze eigen rekensom: 100 kW gedeeld door je GTV. Heb je een laagspanningsaansluiting tot 50 kW, dan is een flexibel contract in de praktijk dus niet voor jou.

Verder:

- **Een meetbedrijf heb je al.** Elke grootzakelijke klant is wettelijk verplicht een meetbedrijf te hebben. Dat bedrijf neemt je standen en verbruik op en geeft ze door aan de netbeheerder.
- **Je netbeheerder moet het aanbieden op jouw plek.** De ACM maakte op 2 juni 2026 bindende afspraken met alle zeven netbeheerders over het aanbieden van flexibele contracten. In de eerste voortgangsrapportage (tweede kwartaal 2026) lagen ze op schema met de voorbereiding, maar grootschalige inzet bleef uit. Westland Infra meldt dat zijn CBC, CSC en redispatch klaar zijn. De plannen van Liander, Stedin, Enexis, Coteq en Rendo konden we niet nalezen. Vraag het dus na. Let ook op het woord "beschikbaar" in de catalogus: daar kan het ook betekenen dat de netbeheerder een proef doet bij een groep klanten of in één regio.
- **Boven 1 MW verandert het.** Bedrijven met meer dan 1 MW gecontracteerd vermogen kunnen verplicht worden mee te doen aan congestiemanagement, met een reactietermijn van 6 maanden. Vanaf ongeveer 1 MW kun je ook via redispatch flexibiliteit aanbieden. Dat loopt via een Congestie Service Provider (CSP) op het platform GOPACS, en elke grootverbruiker mag zelf CSP worden.

## Wat moet je doen bij een afroep?

Je krijgt de dag ervoor bericht en moet je verbruik dan op het afgesproken moment aanpassen. Sinds 6 november 2026 kan er ook eerder een bericht komen.

| Wanneer | Wat er gebeurt |
|---|---|
| Twee dagen vooraf, uiterlijk 23:59 | TenneT kan sinds 6 november 2026 ook CBC's en CSC's bij regionale netbeheerders afroepen |
| De dag ervoor, uiterlijk 07:00 | Je eigen netbeheerder roept af. Komt er na een TenneT-bericht nog een tweede bericht, dan staat daarin de volledige instructie |
| De uitvoeringsdag | Je verlaagt of verhoogt je verbruik. Het laatste bericht geldt |

Je moet beide berichten accepteren. Contract en vergoeding blijven bij een afroep door TenneT hetzelfde, en je wordt betaald via je eigen netbeheerder. Niet elk bestaand contract is geschikt voor een afroep door TenneT. Dat hangt af van wat je bij het afsluiten hebt afgesproken.

Wat je daarvoor nodig hebt:

- **Processen of apparaten die kunnen wachten.** Laadpalen die later laden, koeling die vooraf extra koelt, een batterij. Bij een CSC moet dat twee kanten op kunnen: minder, maar soms ook meer.
- **Een energiemanagementsysteem.** RVO raadt aan er een te installeren, zodat je verbruik vanzelf binnen de afspraak blijft.
- **Eventueel een CSP.** Die verzorgt de afroepen voor je. RVO noemt dat als stap die je kunt overwegen.

Hoe vaak word je afgeroepen? In de eerste helft van 2026 werden de afnamecontracten 68 keer ingezet, voor 5.598,3 MWh. De invoedingscontracten werden 787 keer ingezet. Eind juni liepen er 375 afnamecontracten. Als elke inzet over één contract ging, komt dat neer op ongeveer één afroep per vijf contracten per half jaar. Ging een inzet over meer contracten tegelijk, of liepen er eerder in het jaar minder, dan ligt het hoger. De bron zegt daar niets over, dus zie het alleen als ruwe orde van grootte. In die cijfers zitten sinds 2026 ook gegevens van TenneT, dus ze zijn niet goed te vergelijken met eerdere jaren.

Het risico zit in de boete. Het CSC heeft een boeteclausule voor als je een afroep niet uitvoert. Lees die, en de regels over aansprakelijkheid, voordat je tekent.

## Wat levert een flexibel contract op?

Een vergoeding, maar hoe hoog die is, maakt geen openbare bron bekend. Ter vergelijking: alle regionale netbeheerders samen gaven in 2025 € 1,6 miljoen uit aan congestiemanagement. TenneT gaf € 49 miljoen uit. Reken als mkb-bedrijf dus niet op een grote inkomstenbron.

De waarde zit ergens anders. Volgens de partijen die in juli 2026 de vernieuwde voorwaarden van het CSC maakten (onder meer Netbeheer Nederland, Energie-Nederland en VNO-NCW), krijgen meer bedrijven zo eerder toegang tot beschikbare netcapaciteit. Hoe dat bij jouw aanvraag uitpakt, staat er niet bij. Volgens de vakpers sluiten zowel bedrijven met een nieuwe aansluiting als bestaande klanten zo'n contract.

Vraag je netbeheerder vóór je tekent:

1. Hoeveel krijg ik per maand, en hoeveel per afroep?
2. Hoe vaak en hoe lang mag je afroepen, per dag en per jaar?
3. Wat is de boete als ik een afroep niet (helemaal) uitvoer?
4. Is het een CSC of al een CSC 2.0, en wie is aansprakelijk voor gevolgschade?
5. Kan TenneT dit contract ook afroepen?
6. Wat is de looptijd, en hoe zeg ik op?

## Wat lost een flexibel contract niet op?

- **Je wachtlijstplek.** RVO is duidelijk: "Door een contract af te sluiten, gaat u niet van de wachtlijst af." Je aanvraag voor een zwaardere aansluiting blijft gewoon in de rij staan. Hoe die rij werkt, lees je in [zwaardere aansluiting aanvragen](https://netvol.nl/zwaardere-aansluiting/).
- **Kleinverbruik.** Tot en met 3x80 A kun je geen flexibel contract krijgen. Of daar iets voor komt, en wat je nu wel kunt, staat in [netcongestie: wat kan ik doen](https://netvol.nl/wat-kan-ik-doen/) en in [de wachtlijst voor kleinverbruik](https://netvol.nl/kleinverbruik-wachtlijst/).
- **Een volle aansluiting voor altijd.** Het is een tijdelijke oplossing, tot het net is uitgebreid.

## Hoe vraag je een flexibel contract aan?

RVO geeft acht stappen. Samengevat, in de volgorde die voor een mkb-bedrijf werkt:

1. **Breng je verbruik in kaart.** Huidig en vroeger verbruik en opwek, en wat er gaat veranderen. Begin met je kwartierwaarden; hoe je die krijgt, staat in [kwartierwaarden opvragen en lezen](https://netvol.nl/kwartierwaarden/).
2. **Controleer je aansluiting.** Groter dan 3x80 A, meer dan 55 kW.
3. **Kijk eerst wat je kunt besparen.** Elk kW dat je niet gebruikt, hoef je ook niet te schuiven.
4. **Zoek uit wat kan schuiven**, met 100 kW als ondergrens. Een energieadviseur kan helpen. RVO noemt hiervoor ook de Flex-e-subsidie. Die was op 5 juni 2026 tijdelijk gesloten; kijk op de [RVO-pagina over Flex-e](https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/flex-e) of hij weer open is.
5. **Overleg met je adviseur en sluit het contract met je netbeheerder.**
6. **Overweeg een CSP** die de afroepen voor je regelt.
7. **Installeer een energiemanagementsysteem.**
8. **Blijf meten**, en kijk of er meer kan.

De volledige uitleg staat op de [pagina van RVO over flexibele contracten](https://www.rvo.nl/onderwerpen/netcongestie/flexibel-contract) (gecontroleerd door RVO op 28 juli 2026).

## Past een batterij of Liander FlexPlus erbij?

Een batterij kan het flexibele vermogen leveren dat je met je processen niet haalt. Bij een CSC kan hij ook invoeden als het net vol zit met afname. Wil je er de 100 kW mee halen, dan moet de batterij zelf minstens dat vermogen kunnen leveren, naast wat je eigen bedrijf ervan vraagt. Hoeveel kW en kWh je nodig hebt, reken je uit met [batterij berekenen](https://netvol.nl/batterij-berekenen/). Wat hij kost, staat in [wat kost een bedrijfsbatterij](https://netvol.nl/bedrijfsbatterij-kosten/).

Liander FlexPlus Batterij werkt anders. Het is bedoeld voor bedrijven die op de wachtlijst staan en hun processen moeilijk kunnen aanpassen. De helft van de batterij is voor jou, de helft voor het net. In het voorbeeld van Liander vraagt 300 kW extra vermogen een batterij van 600 kW en 2,4 MWh. Liander mag tot 4 uur per dag afroepen, met een melding de dag ervoor uiterlijk om 07:00. Je krijgt een gegarandeerde maandvergoeding en geen voorrang, maar mogelijk wel snel extra ruimte. Hoe hoog die vergoeding is en hoe lang het contract loopt, heeft Liander niet gepubliceerd.

Past geen van beide, bekijk dan de andere routes bij jouw aansluiting in [netcongestie: wat kan ik doen](https://netvol.nl/wat-kan-ik-doen/).

## Veelgestelde vragen

### Wat is het verschil tussen het CBC en het CSC?

Met een CBC beperk je alleen je verbruik. Met een CSC kan de netbeheerder je ook vragen meer te verbruiken of in te voeden. Sinds mei 2026 vervangt het CSC grotendeels het CBC.

### Wie kan een flexibel contract krijgen?

Volgens RVO een bedrijf met een aansluiting groter dan 3x80 A (meer dan 55 kW) dat minstens 100 kW flexibel vermogen kan aanbieden. Kleinverbruikers kunnen het niet krijgen.

### Kom ik met een flexibel contract van de wachtlijst af?

Nee. RVO schrijft: 'Door een contract af te sluiten, gaat u niet van de wachtlijst af.'

### Hoeveel vergoeding krijg je voor een CSC?

Dat staat in geen enkele openbare bron. Bij een CSC met afroep krijg je een maandelijkse vergoeding, bij een CSC met tijdsblokken een vergoeding per blok. Over de vergoedingen in het CSC 2.0 werd in oktober 2026 nog gepraat.

### Hoe vroeg hoor ik dat ik moet afschakelen?

Bij een CSC meldt je eigen netbeheerder het de dag ervoor, uiterlijk om 07:00 (bij een CBC soms pas om 08:30). Sinds 6 november 2026 kan TenneT ook afroepen, al twee dagen vooraf, uiterlijk om 23:59.
